Złamanie kości łódeczkowatej – podstępny uraz nadgarstka, którego nie wolno przeoczyć | Poradnik | Dr n.med. Artur Soczka

Uraz, który łatwo przeoczyć

Złamanie kości łódeczkowatej należy do urazów nadgarstka, które w początkowym okresie mogą pozostać nierozpoznane.

Typowy scenariusz wygląda podobnie: dochodzi do upadku na wyprostowaną rękę, pojawia się ból po stronie kciuka oraz niewielki obrzęk nadgarstka. Badanie RTG wykonane w izbie przyjęć nie wykazuje wyraźnych zmian – uraz bywa rozpoznawany jako stłuczenie lub skręcenie nadgarstka.

Pacjent wraca do domu, jednak po kilku dniach lub nawet tygodniach ból wciąż się utrzymuje. Dopiero dokładniejsza diagnostyka wykazuje złamanie kości łódeczkowatej.

Czym jest kość łódeczkowata?

Kość łódeczkowata to jedna z ośmiu niewielkich kości tworzących nadgarstek. Znajduje się po stronie kciuka i należy do pierwszego szeregu kości nadgarstka.

Pełni bardzo ważną funkcję w biomechanice nadgarstka – przenosi obciążenia pomiędzy kośćmi przedramienia a ręką oraz uczestniczy w stabilizacji całego nadgarstka.

Charakterystyczną cechą tej kości jest specyficzne, ograniczone unaczynienie. Oznacza to, że w przypadku złamania proces gojenia może być utrudniony, a niektóre złamania nie są widoczne w pierwszym badaniu RTG.

Objawy złamania kości łódeczkowatej

Objawy początkowo mogą być stosunkowo dyskretne i przypominać zwykłe stłuczenie nadgarstka. Najczęściej pojawiają się:

• ból po stronie kciuka,
• tkliwość w tzw. tabakierce anatomicznej,
• ból przy ucisku osiowym kciuka,
• niewielki obrzęk nadgarstka,
• osłabienie chwytu,
• ograniczony bólowo zakres ruchu nadgarstka.

Z tego powodu złamanie kości łódeczkowatej bywa początkowo trudne do rozpoznania.

Dlaczego to złamanie jest takie podstępne?

Kość łódeczkowata posiada specyficzne unaczynienie – krew dopływa do niej głównie od strony dalszej części kości, czyli od strony kciuka.

W przypadku złamania może dojść do zaburzenia dopływu krwi do fragmentu bliższego – tej części kości, która znajduje się bliżej kości przedramienia.

To właśnie dlatego złamania kości łódeczkowatej wiążą się z większym ryzykiem powikłań niż inne urazy nadgarstka. Im bliżej bliższego bieguna kości znajduje się linia złamania, tym większe jest ryzyko zaburzeń zrostu.

Możliwe powikłania

Najczęstsze powikłania złamania kości łódeczkowatej to:

• brak zrostu kostnego,
• powstanie stawu rzekomego (pseudarthrosis),
• zaburzenia ukrwienia fragmentu bliższego kości,
• wtórna choroba zwyrodnieniowa nadgarstka.

Powikłania te mogą prowadzić do przewlekłego bólu nadgarstka, ograniczenia ruchomości oraz pogorszenia funkcji ręki.

Najczęstsze pułapki diagnostyczne

Najczęstszą pułapką jest zbyt szybkie wykluczenie złamania na podstawie jednego badania RTG.

W przypadku utrzymujących się objawów konieczne może być wykonanie:

• kontrolnego RTG (w tym celowanej projekcji na kość łódeczkowatą),
• rezonansu magnetycznego (MRI),
• tomografii komputerowej (CT).

Badania te pozwalają wykryć złamania niewidoczne w pierwszym badaniu rentgenowskim.

Leczenie zachowawcze

W złamaniach bez przemieszczenia w strefie dobrego ukrwienia najczęściej stosuje się leczenie zachowawcze. Polega ono na unieruchomieniu nadgarstka w opatrunku gipsowym lub specjalnej ortezie oraz regularnej kontroli procesu gojenia.

Leczenie operacyjne

Leczenie operacyjne rozważa się w przypadku przemieszczenia odłamów kostnych, braku zrostu lub dużego ryzyka powikłań – w tym złamania w strefie najsłabszego ukrwienia.

Operacja polega na prawidłowym ustawieniu odłamów kostnych i stabilizacji złamania specjalną śrubą, która pozwala uzyskać kompresję odłamów i stabilny zrost kości.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Do specjalisty warto zgłosić się po każdym upadku na wyprostowaną rękę, jeśli ból nadgarstka utrzymuje się przez kilka dni.

Wczesne rozpoznanie złamania kości łódeczkowatej zmniejsza ryzyko powikłań takich jak brak zrostu czy zmiany zwyrodnieniowe nadgarstka. Jeśli doznałeś urazu nadgarstka i ból się utrzymuje, skonsultuj się ze specjalistą chirurgii ręki.